Rechtsbescherming Tynaarlo.

In de raadsvergadering van 12 juli 2016 heeft het college toegezegd om met een geïntegreerd voorstel over de ombudsfunctie in onze gemeente te komen namelijk:

  1. instellen van een sociale ombudsfunctionaris;
  2. aansluiting bij de Kinderombudsman ;
  3. en eventuele aansluiting bij de Nationale Ombudsman.

Op 22 november is het voorstel in de Gemeenteraad behandeld. Het agendapunt is voor besluitvorming aangehouden tot de vergadering van 6 december 2016. Het blijft dus nog even spannend of er moties, amendementen uit de hoge hoed getoverd worden, of dat de Raad het voorstel naar de prullenbak verwijst.

Het college heeft naar aanleiding van opmerkingen uit de raad in ieder geval toegezegd de rapportages te zullen verbeteren. Het college zal zich beraden over de benaming van het begrip ombudsman in het sociale domein. Voorts zegt het college de raad toe dat jaarlijks via een verslag en middels een informatieavond wordt geïnformeerd van de ombudsvoorziening in de gemeente Tynaarlo.

Het gevraagde besluit luidde als volgt:

  1. Een sociale ombudsfunctionaris voor de gemeente Tynaarlo instellen;
  2. Kennisnemen van de werkzaamheden van de Kinderombudsman en onze inwoners attenderen op de mogelijkheden om gebruik te maken van deze voorziening;
  3. De huidige lokale ombudsvoorziening in stand laten en geen aansluiting zoeken bij de Nationale Ombudsman.

Toelichting op het voorstel.

Instellen van een sociale ombudsfunctionaris, eerst voor drie jaar, met een jaarlijks evaluatiemoment.

Vanaf 2015 hebben gemeenten nieuwe taken op het gebied van Jeugd, de WMO en de Participatiewet. De verschuiving van taken kunnen voor inwoners onzekerheid met zich mee brengen of onduidelijkheid veroorzaken. In verschillende gemeenten is een sociale ombudsvoorziening ingericht. De sociale ombudsfunctionaris is een aanvulling op de bestaande rechtsbescherming.

Een sociale ombudsfunctionaris heeft geen wettelijke status en werkt meer preventief, vooraf aan een klachtenprocedure. De rol van een sociale ombudsfunctionaris is meer de rol van mediator. Inwoners kunnen bij de sociale ombudsfunctionaris terecht met vragen en opmerkingen over de uitvoering in het sociale domein en bemiddelt vóórdat echte klachten ontstaan. Het doel is om ongerustheid en spanning weg te nemen. Daarnaast heeft de functionaris een signalerende functie met betrekking tot knelpunten in het sociale domein.

Kaders sociale ombudsfunctionaris

  • Is het aanspreekpunt voor inwoners die eventuele klachten willen melden of suggesties hebben tot verbetering van beleid en uitvoering in het sociaal domein (WMO/jeugd/participatie);
  • Biedt een luisterend oor en verkent samen met de cliënt de knelpunten en problematiek;
  • Informeert en adviseert over de mogelijkheden van cliëntondersteuning, ondersteuning, klachtenregelingen en bezwaar- en beroepsprocedures;
  • Zoekt samen met de cliënt naar een passende oplossing en biedt daarbij mogelijk ondersteuning in het proces;
  • Draagt bij aan de ontwikkeling van deze nieuwe functie;
  • De functie wordt ingevuld voor een tijdelijke periode van drie jaar. Per jaar wordt de functie geëvalueerd en gekeken of en hoe de ombudsfunctie gecontinueerd moet worden;
  • Rapporteert periodiek over de werkzaamheden en resultaten;
  • Is onafhankelijk, laagdrempelig en goed bereikbaar;
  • Handelt objectief en gaat vertrouwelijk om met de informatie;
  • Is zowel digitaal als via spreekuur/huisbezoek benaderbaar.

Het argument om een sociale ombudsfunctionaris in te stellen, is om knelpunten in beleid en uitvoering in een vroegtijdig stadium te signaleren. Daarnaast kan ongerustheid en spanning bij inwoners worden weggenomen. Dit kan voor inwoners het gevoel van onafhankelijkheid vergroten en kan zorgen voor extra vertrouwen. Door voorafgaand te komen tot oplossingen, worden lange en kostbare procedures vermeden.

Nadelen.

Naast de voordelen zijn er ook risico’s verbonden aan een sociale ombudsfunctionaris.

Zo wordt er een extra ingang gecreëerd voor inwoners, wat kan leiden tot onduidelijkheid over taken en bevoegdheden. Dit blijkt ook uit de praktijk bij gemeenten die en sociale ombudsfunctionaris hebben ingesteld. Daarnaast speelt het risico dat taken en werkzaamheden dubbel worden gedaan, nu de komende jaren binnen de sociale teams (extra) wordt ingezet op preventief en outreachend werken in de dorpen. Hierdoor zullen door de sociale teams meer signaleren worden opgevangen en preventief worden opgelost. Ook bij de gemeenten die een sociale ombudsfunctionaris hebben ingesteld, wordt gesproken over beperkte aantallen en wordt getwijfeld over de meerwaarde van de functie. De sociale ombudsfunctionaris kent geen wettelijke waarborging zoals de onafhankelijke ombudsvoorziening en heeft formeel geen bevoegdheden. Wanneer inwoners alsnog een klachtenprocedure willen starten, moeten zij zich alsnog wenden tot de klachtencoördinator/ombudsvrouw. Door het instellen van een sociale ombudsfunctionaris wordt er voor deze situaties een extra “tussenschakel” gecreëerd.

Ondanks bovenstaande risico’s adviseren wij om een sociale ombudsfunctionaris in te stellen en dit eerst te proberen voor drie jaar, met een jaarlijks evaluatiemoment.

Aansluiten bij de Kinderombudsman

Er is één wettelijke voorziening, genaamd de Kinderombudsman. Deze is rechtstreeks toegankelijk voor kinderen, jeugdigen, en volwassenen. De Kinderombudsman komt op voor de rechten van kinderen, brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan de 2de Kamer en werkt aan verbetering van de positie van kinderen.

Aansluiting als gemeente is niet mogelijk. Bij de informatie over klachten op de website van de gemeente zullen we een link naar site van de Kinderombudsman plaatsen.

Aansluiten bij de Nationale Ombudsman

Een gemeente is op grond van de Algemene wet bestuursrecht verplicht een externe klachtvoorziening te hebben. Een onafhankelijke instantie waar de burger terecht kan voor de behandeling van zijn klacht. Kortgezegd kan een gemeente kiezen voor: 1. Een lokale ombudsvoorziening 2. Een (inter)gemeentelijke ombudsvoorziening 3. De Nationale Ombudsman In 2005 heeft de raad besloten een onafhankelijke lokale ombudsvoorziening, zoals genoemd onder 1 in te stellen. Mevrouw Schrale en mevrouw Wiersma-Veenhoven zijn ook benoemd als ‘’lokale ombudsvoorziening’’ voor de gemeente Haren, en de gemeenschappelijke regelingen Meerschap Paterswolde en Werkplein Drentse Aa. Benoeming geschiedt op grond van de Gemeentewet voor een periode van zes jaar. De huidige benoeming door de raad van Tynaarlo loopt tot 1 januari 2018. Mocht de raad kiezen voor aansluiting bij de Nationale Ombudsman, dan zou dat niet eerder kunnen dan per 1 januari 2018. Procedureel is de werkwijze van de lokale en de Nationale Ombudsman gelijk. Beiden zijn onafhankelijk en hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht geeft hiervoor de kaders aan.

Behandeling van een klacht door de Nationale Ombudsman zal mogelijk het vertrouwen geven richting de klager dat zijn klacht op onafhankelijke wijze wordt onderzocht. Daartegenover verdwijnt de lokale laagdrempelige ombudsvoorziening met maandelijks spreekuur wanneer wordt aangesloten bij de Nationale Ombudsman. Behandeling van klachten vindt op afstand plaats, veelal schriftelijk en telefonisch. Dit heeft mogelijk ook invloed op de behandeltermijnen. De wetgever legt juist in het klachtrecht de nadruk op bemiddeling en het in gesprek gaan met de burger om op deze wijze een oplossing te vinden of begrip voor elkaars standpunten te krijgen. Aansluiting bij de Nationale Ombudsman zal tot gevolg hebben dat hiervoor minder ruimte is.

Geadviseerd wordt de lokale ombudsvoorziening in stand te laten